Serie A Và Nghệ Thuật Phòng Ngự: Vì Sao Bóng Đá Ý Mê Giữ Sạch Lưới

Serie A Và Nghệ Thuật Phòng Ngự

Có những trận Serie A kết thúc 1-0 mà người xem vẫn nhớ rất lâu. Không phải vì bàn thắng đẹp. Mà vì cách một đội đứng chắn trước khung thành suốt chín mươi phút, gần như không để lọt một khe hở nào cho đối phương.

Bóng đá Ý từ lâu mang tiếng phòng ngự chặt. Người ta hay nhắc tới catenaccio, nghĩa đen là cái then cài cửa, một lối chơi đặt thêm người dọn dẹp phía sau hàng hậu vệ rồi chờ phản công. Ngày nay giải đấu đã khác nhiều. Các đội pressing, dâng cao, kiểm soát bóng như ở mọi giải lớn khác. Thế nhưng cái gốc tư duy “đừng để thủng lưới trước” vẫn còn, và nó lộ ra rất rõ trong cách các huấn luyện viên chuẩn bị cho từng trận.

Catenaccio không đơn giản là đổ bê tông

Nhiều người nghĩ catenaccio là kéo cả đội về sân nhà và đá xấu. Hiểu vậy hơi oan. Cốt lõi của nó là một hậu vệ đứng sau cùng, thường được gọi là libero hay sweeper, không kèm ai cố định mà đọc tình huống, bọc lót cho các đồng đội phía trước. Những hậu vệ còn lại bám người khá sát. Khi đoạt được bóng, đội chuyền nhanh lên trên, đánh vào khoảng trống mà đối thủ để lại lúc họ dồn người tấn công.

Vị trí libero kiểu cũ gần như đã biến mất. Lối chơi pressing và cách các đội dùng bẫy việt vị khiến một người đứng lùi hẳn phía sau trở thành điểm yếu, vì anh ta kéo cả hàng thủ xuống thấp. Còn tinh thần của vị trí ấy, một người chỉ huy hàng thủ biết đọc trận đấu và nói nhiều trên sân, thì các đội Ý vẫn coi trọng.

Kèm người, giữ khu vực và những thứ nằm giữa

Có hai cách tổ chức phòng ngự cơ bản. Kèm người nghĩa là mỗi cầu thủ phụ trách một đối thủ cụ thể, đối thủ chạy đâu thì theo đó. Phòng ngự khu vực thì khác: mỗi người giữ một vùng, ai đi vào vùng đó thì người đó xử lý. Phần lớn đội bóng bây giờ pha trộn cả hai, giữ khu vực khi đối phương xây dựng từ xa và chuyển sang bám người khi bóng vào gần vòng cấm.

Ở Serie A, sơ đồ ba trung vệ xuất hiện khá thường xuyên trong nhiều mùa. Khi mất bóng, hai cầu thủ chạy cánh lùi về và hàng thủ thành năm người. Khi có bóng, họ dâng lên đá như tiền vệ. Cách bố trí này cho phép đội đông người trong vòng cấm mà không phải bỏ hẳn tấn công.

Nói ngắn thôi. Phòng ngự tốt là giữ khoảng cách.

Khoảng cách giữa các tuyến, giữa hai trung vệ, giữa hậu vệ biên với trung vệ gần nhất. Khoảng cách đúng thì đối thủ không tìm được đường chuyền vào trung lộ, buộc phải đưa bóng ra biên và tạt vào, mà tạt bóng vào một hàng thủ đã đứng sẵn vị trí thì hiệu quả không cao.

Móng nhà và hàng thủ: hai thứ ít ai khen

Ai từng xây nhà chắc đều nghe thợ nói một câu quen thuộc: móng chắc thì nhà mới đứng lâu. Bóng đá Ý nghĩ về phòng ngự theo cách khá giống. Hàng thủ là phần móng. Ít ai khen khi nó làm tốt, chẳng ai chụp ảnh phần móng nằm dưới đất, nhưng chỉ cần lệch một chút là cả công trình lung lay. Một căn nhà mặt tiền đẹp mà nền yếu thì sớm muộn cũng nứt tường. Một đội tấn công hay mà thủ kém thì rất khó trụ vững suốt 38 vòng đấu của mùa giải.

Cũng giống như khi chọn nhà, người ta xem kết cấu trước rồi mới tới nội thất, nhiều huấn luyện viên Ý dựng đội từ phía sau ra. Họ chọn trung vệ, thủ môn, tiền vệ phòng ngự trước, rồi mới tính chuyện ai ghi bàn.

Xem một trận phòng ngự sao cho ra vị

Muốn thấy cái hay của một trận đấu thiên về phòng ngự, đừng chỉ dõi theo trái bóng. Thử nhìn hàng thủ khi bóng còn ở phần sân bên kia. Họ dâng lên bao nhiêu mét? Đứng thành một đường thẳng hay so le? Ai là người giơ tay ra hiệu cả hàng bước lên? Những chi tiết nhỏ này thường quyết định trận đấu nhiều hơn một pha đi bóng đẹp.

Trước giờ bóng lăn, không ít người có thói quen xem qua bảng kèo nhà cái như một nguồn thông tin tham khảo, để biết giới chuyên môn đánh giá chênh lệch giữa hai đội ra sao. Một đội nổi tiếng thủ chắc thường được nhận định là sẽ đá một trận ít bàn.

Lịch thi đấu và bảng xếp hạng thì có thể theo dõi trên trang chính thức của giải hoặc ở các trang tổng hợp như keonhacai5.cab, tiện cho việc sắp xếp giờ xem những trận mình quan tâm.

Còn nếu để ý tỷ lệ kèo của các trận có đội phòng ngự tốt, bạn sẽ thấy nó phản ánh khá rõ danh tiếng của hàng thủ, dù kết quả trên sân vẫn có thể khác hẳn. Những con số ấy chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên và chỉ nên xem như thông tin tham khảo, còn bóng đá thì cứ xem để giải trí.

Phòng ngự cũng là một kiểu đẹp

Người ta dễ yêu một cú sút xa hay một pha qua người. Phòng ngự thì khó yêu hơn. Nó lặng lẽ, kiên nhẫn, đôi khi hơi khô. Nhưng xem đủ lâu, bạn sẽ thấy niềm vui riêng khi cả hàng thủ cùng bước lên đúng lúc, đẩy tiền đạo đối phương vào thế việt vị, hay khi một trung vệ đọc được đường chuyền từ trước hai giây.

Serie A dạy người xem kiên nhẫn. Vậy là đủ.